Strona główna -> Artykuły -> Prawo i zarządzanie -> Umowa licencyjna w prawie autorskim

Umowa licencyjna w prawie autorskim

Tematyka: Prawo i zarządzanie
2005-07-19
 
Uregulowania Unii Europejskiej

Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej nasze ustawodawstwo krajowe powinno realizować wymogi określone w dyrektywach UE. Są to bowiem podstawowe akty służące harmonizacji systemów prawnych państw członkowskich. W aspekcie umowy licencyjnej autorskich praw majątkowych dyrektywy wypowiadają się dość lakonicznie. Żadna z nich nie została wprost poświęcona temu zagadnieniu. Jednakże pewne postanowienia dotyczące licencji można odnaleźć w poszczególnych dyrektywach odnoszących się do praw autorskich i praw pokrewnych. Wśród nich należy wymienić:


1. Dyrektywę Rady Wspólnot Europejskich Nr 92/100 z dnia 19 listopada 1992 r. dotyczącą prawa najmu i użyczania oraz określonych praw pokrewnych w zakresie własności intelektualnej. Zgodnie z postanowieniami tej dyrektywy przedmiotem licencji umownej może być:

  • prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczania przysługujące twórcy w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy zwielokrotnienia jego utworu, artyście - wykonawcy w odniesieniu do zapisu jego wykonania, producentowi fonogramu w odniesieniu do jego fonogramu oraz producentowi pierwszego zapisu filmowego w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy zwielokrotnienia jego filmu (art. 2.1 i 4),
  • prawo zwielokrotniania określone w art. 7. 1 przysługujące podmiotom praw pokrewnych wymienionych w tym przepisie (art. 7. 2),
  • prawo rozpowszechniania określone w art. 9. 1, przysługujące podmiotom praw pokrewnych wymienionym w tym przepisie (art. 9. 4).

Ponadto art. 10. 2 omawianej dyrektywy dopuszcza możliwość wprowadzenia przez Państwo Członkowskie ograniczeń ochrony praw pokrewnych, niezależnie od tych ograniczeń, które zostały wymienione w art. 10. 1, zastrzegając jednak, że licencje przymusowe mogą być ustanowione jedynie w zakresie zgodnym z postanowieniami Konwencji Rzymskiej.

2. Dyrektywę Rady Wspólnot Europejskich nr 93/83 z dnia 27 września 1993 r. w sprawie koordynacji określonych przepisów prawa autorskiego oraz praw pokrewnych w odniesieniu do przekazu satelitarnego i rozpowszechniania kablowego.

Zgodnie z normą prawną zawartą w art. 8. 1. tej dyrektywy Państwa Członkowskie zobowiązane są do tego, by w ich ustawodawstwie krajowym nie występowały przepisy pozwalające na udzielanie tzw. licencji ustawowej w zakresie reemisji na rzecz operatorów sieci kablowych, uprawniając ich do dokonania reemisji programu bez konieczności uzyskiwania zgody podmiotu uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych do programu.

Wspomniany przepis dyrektywy nakazuje Państwom Członkowskim by &równoczesne rozpowszechnianie kablowe na ich terytorium programów z innych Państw Członkowskich odbywało się przy poszanowaniu odnośnych praw autorskich i praw pokrewnych oraz na podstawie umów indywidualnych lub zbiorowych pomiędzy właścicielami praw autorskich uprawnionymi z tytułu praw pokrewnych a przedsiębiorstwami kablowymi&.


W myśl art. 8. 2. dyrektywy Państwa Członkowskie mogły zachować jedynie do dnia 31 grudnia 1997 r. obowiązujące w dniu 31 lipca 1991 r. lub wyraźnie przewidziane we własnym prawie wewnętrznym uregulowania dotyczące licencji ustawowych.


3. Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2001/29/WE z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.

Zgodnie z tym, co stanowi pkt 30. tej dyrektywy: &Prawa, o których mowa w niniejszej dyrektywie (tj. prawo do powielania - Artykuł 2, prawo do przekazania utworów publiczności i prawo do udostępniania publiczności innych przedmiotów objętych ochroną - Artykuł 3, prawo do rozpowszechniania - Artykuł 4) mogą być przenoszone, cedowane lub być przedmiotem licencji umownej, bez uszczerbku dla właściwych ustaw krajowych o prawie autorskim i prawach pokrewnych

W świetle obecnie obowiązującej ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 24, poz. 83 ze zm.), regulującej instytucję umowy licencyjnej można stwierdzić, że w zakresie wymienionych wyżej postanowień dyrektyw, jak również postanowień innych dyrektyw pośrednio odnoszących się do umowy licencyjnej (wspomnianych niżej), prawo polskie zostało zharmonizowane z prawem Unii Europejskiej, za sprawa dość obszernych nowelizacji ustawy pr. aut., dokonanych na przestrzeni kilku ostatnich lat.

W ustawie z 9 czerwca 2000 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 53, poz. 637) na szczególną uwagę zasługują zmiany dotyczące:

  • wydłużenia czasu ochrony majątkowych praw autorskich z 50 do 70 lat zgodnie z wymogami Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich Nr 93/98 z dnia 29 października 1993 r. w sprawie ujednolicenia czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych (art. 36 pr. aut.),
  • wprowadzenia nowego prawa pokrewnego w postaci prawa do pierwszych wydań oraz wydań naukowych i krytycznych, objętego dwudziestopięcioletnim okresem ochrony zgodnie z wymogami w/w Dyrektywy (oddział 31 ustawy pr. aut. obejmujący przepisy od art. 991 do art. 994 pr. aut., a po kolejnej nowelizacji również art. 995 pr. aut),
  • rozszerzenia zakresu ochrony programów komputerowych zgodnie z wymogami Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich Nr 91/250 z dnia 14 maja 1991 r. o ochronie prawnej programów komputerowych (art. 75 ust. 2 pkt 2 oraz art. 771 pr. aut.).

Zgodnie natomiast z przepisami ustawy z 28 października 2002 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 197, poz. 1662) wprowadzone zmiany dotyczą m. in.:

  • rozszerzenia zakresu podmiotowego stosowania przepisów ustawy pr. aut., które w myśl art. 5 pkt 1)1 pr. aut. mają zastosowanie nie tylko do utworów, których twórca lub współtwórca jest obywatelem polskim, ale również do tych utworów, których twórca jest obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Podobne postanowienia zostały zamieszczone w odniesieniu do praw pokrewnych odpowiednio w art. 90, 96, 99 oraz w art. 995 pr. aut. Zmiany te wejdą w życie dopiero z dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej,
  • nowego ujęcia wskazanych w art. 50 pr. aut. przykładowych pól eksploatacji W tej kwestii należy zwrócić uwagę przede wszystkim na wprowadzenie w miejsce dzierżawy - pola eksploatacji określanego mianem &użyczenie& oraz na zmiany poczynione względem takich pól eksploatacji jak &nadanie& i &reemitowanie& (zagadnienia te zostały omówione w części opracowania poświęconej treści umowy licencyjnej),
  • pozbawienia operatorów sieci kablowych tzw. licencji ustawowej w zakresie reemisji, co oznacza odebranie operatorom sieci kablowych możliwości dokonania reemisji programu bez uzyskiwania zgody podmiotu uprawnionego w związku z uchyleniem art. 24 ust. 3 pr. aut. (szerzej na ten temat w części opracowania dotyczącej treści umowy licencyjnej),
  • rozszerzenia - o całe terytorium Europejskiego Obszaru Geograficznego - zakresu terytorialnego stosowania reguły wyczerpania prawa do zezwalania na dalszy obrót wprowadzonymi już wcześniej do obrotu egzemplarzami utworu (art. 51 ust. 3 pr. aut. – przepis ten wejdzie w życie z dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej).

Definicja umowy licencyjnej

Na podstawie umowy licencyjnej autorskich praw majątkowych licencjodawca upoważnia licencjobiorcę do korzystania z utworu na wyraźnie wymienionych w umowie polach eksploatacji, zazwyczaj otrzymując w zamian stosowne wynagrodzenie.

Zatem skutkiem zawarcia umowy licencyjnej, w odróżnieniu od umów przenoszących majątkowe prawa autorskie, jest jedynie ograniczenie autorskich praw majątkowych licencjodawcy na rzecz licencjobiorcy. Przedmiotem umów licencyjnej oprócz utworów mogą być również prawa pokrewne.

Instytucja umowy licencyjnej autorskich praw majątkowych uregulowana została w ustawie z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. Nr 24, poz. 83 ze zm.), która zastąpiła wcześniej obowiązującą ustawę z 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234).

Ponadto należy zaznaczyć, że do umów prawnoautorskich (w tym umów licencyjnych), w sprawach nieuregulowanych w ustawie pr. aut., maja zastosowanie odpowiednie przepisy Kodeksu cywilnego. Przepisy prawa autorskiego odnoszące się do umów są przepisami szczególnymi w stosunku do norm k.c. w zakresie umów.

 


 
Więcej informacji na ten temat znajdziecie Państwo w publikacji: "Aktualne umowy gospodarcze".

« Powrót

Koszyk

Twój koszyk jest pusty.
Newsletter